Σταύρος Βουλγαράκης : " Νέοι, το Νο1 εξαγόμενο «προϊόν» της Ελλάδας "

Γράφτηκε από τον/την Eλεύθερη Πατρίδα Ενεργό . Καταχωρήθηκε στο Αρθρογραφία

ΣΤΑΒΟΥ1Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με μια θλιβερή πραγματικότητα. Μια αξιοσημείωτη σημαντική μεταβολή στα θεμέλια της κοινωνίας μας παρατηρείται καθώς πραγματοποιείται μια σαφής και μεγάλη έξοδος μορφωμένου εργατικού δυναμικού (θα αναφέρεται ως brain drain). Οι εκτιμήσεις για το μέγεθος της διαρροής ταλέντου από 01.2008 – 06.2016, κυμαίνονται από 350.000 – 427.000 νέους και μη επιστήμονες. Είναι ξεκάθαρο, ότι είμαστε αντιμέτωποι με ένα πρόβλημα το οποίο χρήζει άμεσης διάγνωσης, ανάλυσης, καθώς και προτάσεων θεραπείας, βραχυπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης.


Παραθέτω μερικά στατιστικά στοιχεία για να αντιληφθούμε το μέγεθος του προβλήματος, ίσως καταστροφικού, που αντιμετωπίζει η κοινωνία μας. Σχεδόν το 75% εκείνων που αποφάσισαν να φύγουν σε αναζήτηση ενός καλύτερου μέλλοντος είναι τουλάχιστον απόφοιτοι πανεπιστημίου ή ΤΕΙ. Το 20% είναι απόφοιτοι λυκείου ή τεχνικής μη πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και περίπου το 5% είναι απόφοιτοι γυμνασίου. Ο ελληνισμός διαθέτει το 3% των επιστημόνων κορυφαίας εμβέλειας παγκοσμίως μολονότι ο πληθυσμός της Ελλάδας αντιστοιχεί περίπου στο 0.15% από τα 7.45 δισεκατομμύρια κατοίκους του πλανήτη. Κι όμως, παρά την αξιοσημείωτη αυτή παραγωγή Ελλήνων επιστημόνων, το 85% εκείνων με ισχυρή επιρροή βρίσκεται εκτός Ελλάδος.


Η ετήσια συμβολή των Ελλήνων του brain drain στις χώρες υποδοχής αγγίζει τα 12.9 δις ΑΕΠ και 9.1 δις φορολογικά έσοδα, ενώ η δαπάνη του Ελληνικού κράτους για την εκπαίδευση των Ελλήνων του brain drain ανέρχεται στα 8 δις. Και τα πράγματα δεν δείχνουν καθόλου καλύτερα αν αναλογιστεί κανείς ότι το 49% των εργαζομένων και το 43% των άνεργων έχει την επιθυμία άμεσης μετανάστευσης. Χωρίς φυσικά να αναφερθούμε στους νέους που ήδη σπουδάζουν στο εξωτερικό και δεν έχουν καμία πρόθεση επιστροφής στην Ελλάδα.
Αφού λοιπόν έγινε μια σκιαγράφηση του μεγέθους του προβλήματος, ας πάμε να δούμε μερικούς από τους λόγους που κατά την άποψη των νέων έχουν οδηγήσει σε αυτό το φαινόμενο.
• Ανεργία στους νέους.
• Χαμηλοί μισθοί – υψηλό μη μισθολογικό κόστος.
• Απουσία προοπτικής επαγγελματικής εξέλιξης.
Ουσιαστικά, οι παραπάνω λόγοι είναι εκφάνσεις του βαθύτερου προβλήματος που αντιμετωπίζει η χώρα μας, αυτό της απουσίας αναπτυξιακού πλάνου και προοπτικής σε επίπεδο χώρας. Η απουσία ουσιαστικής επένδυσης στο ανθρώπινο κεφάλαιο της Ελλάδας, σε συνδυασμό με το αποπροσανατολισμένο εγχώριο επιχειρείν, συνδέονται άμεσα με την σημερινή κατάσταση.
Οι ρίζες αυτού του προβλήματος όμως που μπορούν να βρεθούν; Σε 4 κυρίως τομείς:
Πολιτεία. Αποτελεί κοινή διαπίστωση ότι ποτέ δε διαμορφώθηκε στη χώρα μας μια εθνική στρατηγική για τη σύνδεση της εκπαίδευσης με την απασχόληση. Η αναντιστοιχία μεταξύ των αναγκών της πραγματικής οικονομίας, των προγραμμάτων σπουδών και του αριθμού των εισακτέων στις πανεπιστημιακές σχολές, αποτελεί ευθύνη πρωτίστως της Πολιτείας και δευτερευόντως των ΑΕΙ. Ελάχιστες είναι, εξάλλου, οι προσπάθειες που γίνονται στα σχολεία για να ενημερωθούν οι μαθητές για τον κόσμο της πραγματικής οικονομίας, να προετοιμαστούν για την ένταξή τους σε αυτόν και να βοηθηθούν στον επαγγελματικό τους προσανατολισμό.

Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Ενώ ο προγραμματισμός της κατανομής των εισακτέων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αποτελεί σε μεγάλο βαθμό ευθύνη της Πολιτείας, τα προγράμματα σπουδών ανήκουν στις αρμοδιότητες των ιδίων των τμημάτων ΑΕΙ και ΤΕΙ. Η αδυναμία εκσυγχρονισμού και προσαρμογής τους στις σημερινές απαιτήσεις της οικονομίας και κοινωνίας βρίσκονται στον πυρήνα του προβλήματος. Η έλλειψη σύνδεσης των πανεπιστημίων με την πραγματική οικονομία και τις επιχειρήσεις και η απουσία θεσμικού πλαισίου πρακτικής άσκησης αποτελούν, επίσης, σημαντικούς αρνητικούς παράγοντες.

Η αγορά και οι επιχειρήσεις. Οι ελληνικές επιχειρήσεις, με ελάχιστες εξαιρέσεις, δεν έχουν προσπαθήσει να καλύψουν τα κενά του εκπαιδευτικού συστήματος και τις αδυναμίες της Πολιτείας. Λίγες μόνο επιχειρήσεις προσφέρουν προγράμματα πρακτικής άσκησης ή μετεκπαίδευσης των στελεχών τους. Σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP), το ποσοστό των εργαζομένων που έχουν συμμετάσχει σε προγράμματα κατάρτισης που πληρώθηκαν από τον εργοδότη τους μόλις ξεπερνά το 30%, έναντι μέσου όρου στην Ε.Ε. 73%. Αντίστροφα, το ποσοστό όσων συμμετείχαν σε προγράμματα κατάρτισης εκτός ωρών εργασίας είναι το δεύτερο υψηλότερο στην Ευρώπη. Ελάχιστες είναι και οι πρωτοβουλίες προσέγγισης των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων εκ μέρους των επιχειρήσεων και διασύνδεσής τους με την πανεπιστημιακή κοινότητα. Το μικρό μέγεθος της αγοράς, αλλά και των ίδιων των επιχειρήσεων, και η έλλειψη εξωστρέφειας δε συμβάλλουν, επίσης, στην ανάληψη παρόμοιων πρωτοβουλιών.

Η Ευρύτερη Κοινωνία. Η βαθιά ριζωμένη αντίληψη για την αίγλη που περιβάλλει συγκεκριμένα επαγγέλματα, όπως του γιατρού και του δικηγόρου, εξακολουθεί να μεταφέρεται στις νεότερες γενιές. Το ίδιο ισχύει και για την περιφρόνηση της πρακτικής ή χειρωνακτικής εργασίας. Η σχετική σταθερότητα των βάσεων των εισαγωγικών εξετάσεων τα τελευταία χρόνια αποδεικνύει ότι η κατανομή της ζήτησης μεταξύ των πανεπιστημιακών σχολών δεν έχει μεταβληθεί σημαντικά, παρά τις ριζικές αλλαγές στο οικονομικό περιβάλλον.
Είναι σαφές ότι, στο εξής, είναι απαραίτητη η μετάβαση σε ένα διαφορετικό μοντέλο ανάπτυξης και μια ριζικά διαφορετική δομή για την οικονομία της χώρας. Στη μετάβαση αυτή σε ένα εξωστρεφές και διεθνώς ανταγωνιστικό μοντέλο ανάπτυξης, θα είναι καθοριστικός ο ρόλος της τεχνολογίας (και ιδιαίτερα της ψηφιακής), κυρίως ως εργαλείου για το μετασχηματισμό κλάδων και τη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων. Με τη σειρά της, αυτή η στροφή της ελληνικής οικονομίας αναγκαστικά θα πρέπει να βασιστεί στο εγχώριο ανθρώπινο κεφάλαιο, που αποτελεί και τον πιο πολύτιμο πόρο της χώρας. Στο επόμενο άρθρο θα εξεταστούν ουσιαστικές και πρακτικές προτάσεις που θα στοχεύσουν στην οριστική επίλυση του βαθιά ριζωμένου προβλήματος που αντιμετωπίζει η ελληνική κοινωνία.

Σταύρος Βουλγαράκης.
Ηλεκτρολόγος & Ηλεκτρονικός Μηχανικός, Αρθρογράφος.
Υπεύθυνος Νεολαίας Ελεύθερης Πατρίδας
e-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
FB: Σταύρος Βουλγαράκης (www.facebook.com/svoulgarakis)

Share it on Facebook Share it on Twitter Share it on Google+