Θεσσαλονίκη ! ! !

Γράφτηκε από τον/την Eλεύθερη Πατρίδα Ενεργό . Καταχωρήθηκε στο Αρθρογραφία

thessal*Του Γιάννη Ηλιούδη, δρ Φιλολόγου


Μεταξύ των βιογραφικών στοιχείων του Φιλίππου Β΄ παραδίδονται τα ακόλουθα : «Εν έτεσι γουν είκοσι και δυσίν, οις εβασίλευσεν ...Αυδάταν Ιλλυρίδα γήμας έσχεν εξ αυτής θυγατέρα Κύνναν , έγημε δε και Φίλαν, αδελφήν Δέρδα και Μαχάτα...Οικειώσασθαι δε θέλων και το των Θετταλών έθνος επαιδοποιήσατο εκ δύο θετταλίδων γυναικών, ών η μεν ην Φεραία Νικησίπολις , ήτις αυτώ εγέννησε Θετταλονίκην, η δε Λαρισσαία Φίλιννα, εξ ης Αριδαίον ετέκνωσε.

Προσεκτήσατο δε και την Μολοττών βασιλείαν, γήμας Ολυμπιάδα, εξ ης έσχεν Αλέξανδρον και Κλεοπάτραν...» (Satyrus Biogr. Fragmenta, fr.5).


Από τις παραπάνω μαρτυρίες διαπιστώνεται ότι ο Φίλιππος, καθώς επέκτεινε το βασίλειό του προς άλλες ελληνικές πόλεις ή και ημιβάρβαρες περιοχές, ασκούσε πολιτική όχι βίαιης επιβολής αλλ’ «εξοικείωσης» («θέλων οικειώσασθαι») με επιγαμίες, που ο ίδιος πραγματοποιούσε. Έτσι λοιπόν καταλαμβάνοντας τη Θεσσαλία και τις θεσσαλικές πόλεις έλαβε ως συζύγους τη Λαρισσαία Φίλιννα και τη Φεραία Νικησίπολη, από την οποία απέκτησε την Θεσσαλονίκη, κατόπιν γυναίκα του Κάσσανδρου, που έδωσε αυτό το όνομα της συζύγου στην πόλη της Θεσσαλονίκης (316-5 π.Χ.).


Οι σύγχρονοι λεξικογράφοι και ερμηνευτές θεωρούν ότι το όνομα Θεσσαλονίκη αποτελεί σύνθεση των ονομάτων Θετταλών + νίκη. Μάλιστα κάποιοι νομίζουν ότι δόθηκε αυτό το όνομα εις ανάμνηση της νίκης του Φιλίππου επί των Θεσσαλών. Η άποψη αυτή είναι εσφαλμένη. Όχι μόνο διότι ο Φίλιππος είναι δεδομένο ότι επεδίωκε «οικειώσασθαι» και συνεπώς θ' απέφευγε να προκαλέσει τους Θεσσαλούς αλλά διότι, αν όντως αυτή ήταν η σύνθεση, θα σήμαινε κάποια νίκη των Θεσσαλών και όχι του Φιλίππου! Αλλά κυρίως η παρεμφερής σύνθεση του ονόματος Στρατονίκη αποδεικνύει την πραγματική σύνθεση και του ονόματος Θεσσαλονίκη. Το όνομα Στρατονίκη προέρχεται από τη σύνθεση των ονομάτων Στρατού+νίκη> Στρατονίκη. Ούτω πως λοιπόν Θετταλού+νίκη > Θετταλονίκη> Θεσσαλονίκη. Αμφότερα τα ονόματα έχουν ως β΄ συνθετικό το όνομα Νίκη και «η Νίκη στην Αθήνα δεν είναι παρά ένα επίθετο της Αθηνάς» (P.Grimal).

Φιλολογικώς δε οφείλουμε να χαρακτηρίσουμε το φαινόμενο ως «αντονομασία». Και δεδομένου ότι η Αθηνά ήταν και πολεμική θεά, το όνομα Στρατονίκη προέκυψε «κατ’ αντονομασίαν και περίφρασιν». Να επισημάνουμε εδώ ότι και τα άλλα δύο ονόματα των Θεσμοφοριαζουσών (806-808), Αριστομάχη και Ευβούλη, πρέπει να εκληφθούν ως αντονομασίες της Αθηνάς- ειδικότερη όμως ερμηνεία επ’ αυτού σε άλλη εργασία μας.


Κάπως παρεμφερής η ερμηνευτική προσέγγιση του Θετταλού-νίκη, αρκεί να ετυμολογήσουμε ορθά το όνομα Θετταλός. Οι λεξικογράφοι της Αρχ. Ελληνικής το θεωρούν ως όνομα προελληνικό είτε αγνώστου ετύμου είτε σε κάποια συνάφεια με το θέσσασθαι (=εύχεσθαι). Αμφισβητούμε αυτές τις ερμηνείες και θεωρούμε ότι το όνομα Θετταλός προήλθε από τη σύνθεση των ονομάτων Θέτ(-ιδος) + θαλ(λ)ός > *Θετθαλός > Θετταλός (με αφομοίωση του δασέος οδοντικού προς το ψιλό προς αποφυγήν της δυσηχίας εκ δύο αλλεπάλληλων δασέων). Δηλαδή Θετταλός είναι ο υιός της Θέτιδος και Θετταλού-νίκη >Θετταλονίκη, Θεσσαλονίκη είναι αντονομασία της Αθηνάς, της προστάτιδος του Αχιλλέα, όπως φαίνεται στην Ιλιάδα. Θεσσαλονίκη λοιπόν είναι συνώνυμο της Αθηνάς αλλά και της Αθήνας, δεδομένου ότι το όνομα «Αθήναι» προδήλως προήλθεν από το όνομα της θεάς «Αθήνης»!


Και μια παρατήρηση-σχόλιο σχετικώς με τη σλαβική ονομασία Solun της Θεσσαλονίκης, (που βλέπω να χρησιμοποιείται ενίοτε και σε επιστημονικά άρθρα κατά τρόπο βεβαίως αντιεπιστημονικό!). Προήλθε κατά παραφθορά του ονόματος Θεσσαλονίκη> Σαλον(ίκη) > Solun. Δηλ. οι Έλληνες χωρικοί πρόφεραν (και προφέρουν) κατά παραφθοράν Σαλονίκη και οι Σλάβοι χωρικοί κατά περαιτέρω παραφθοράν Solun. Τώρα, ότι και εδώ στην Ελλάδα κάποιοι «επιστήμονες» (που δέχονται τη γλώσσα των Σκοπίων ως Μακεδονική) προσπαθούν να προβάλλουν ως επιστημονική αλήθεια ότι το σλαβικό Solun οι πεπαιδευμένοι Έλληνες κάποιας εποχής το μετέτρεψαν σε Θεσσαλονίκη, αυτό είναι παντελώς ψευδές! Ο Αθηνοκεντρικός-Ελληνοκεντρικός χαρακτήρας των Μακεδόνων, όπως τον εσφράγισαν οι Ευριπίδης και Αριστοτέλης, είναι τόσο ισχυρός, ώστε μόνον ανόητοι ψευδο-επιστήμονες δεν βλέπουν την αρραγή γλωσσική, παιδευτική, πολιτισμική ενότητα και ταυτότητα βόρειου και νότιου Ελληνισμού.

*Ο Ιωάννης Ν. Ηλιούδης είναι δρ Φιλολογίας και Σχολικός Σύμβουλος Φιλολόγων Ν. Λάρισας

Share it on Facebook Share it on Twitter Share it on Google+